Kornelis ter Laan

Een bekende naam in de geschiedenis van Slochteren is Kornelis ter Laan. 
De Groninger taalkundige en politicus werd op 8 juli 1871 geboren aan de Groene Dijk in Slochteren en bezocht in zijn jeugd onder andere de Slochter school van meester Jager, de Franse school in Hoogezand en de RHBS in Sappemeer. In 1890 werd hij zelf aangesteld als onderwijzer in Sappemeer. Na er even uit te zijn geweest vanwege zijn diensttijd ging hij verder in het onderwijs en werd in 1895 zelfs hoofd van de lagere en U.L.O.-school in Sluis in Zeeuws-Vlaanderen. 
Ter Laan was een veelzijdig en productief man. In 1898 kreeg hij dezelfde functie in Delft en werd hij tevens directeur van de gemeentelijke handelscursus. In 1901 horen we weer van hem in het noorden des lands. Hij werd in 1901 voor het district Hoogezand (waar Slochteren ook deel van was) als lid van de Tweede Kamer gekozen. Vier jaar later werd hij het eerste S.D.A.P.-raadslid van Den Haag en in 1914 de eerste ‘rooie’ burgemeester van Zaandam. Tot 1937 was hij actief als burgemeester en kamerlid, maar in Groningen was hij tevens zeer bekend op het terrein van de Groninger taal en folklore.

Bijgestaan door zijn vrouw Ida Groen, schreef hij vele boeken. Eén van de bekendsten zijn het ‘Nieuw Groninger Woordenboek’ uit 1929 en de Groninger Encyclopedie deel I (1954) en deel II (1955). Hij had dus een belangrijke invloed op de Groninger grammatica. In 1930 werd hij bovendien voorzitter van het de Algemene Vereniging 'Grunnen', hij vervulde deze rol meer dan een kwart eeuw, tot 1961. De vereniging die al in 1918 werd opgericht had al belangrijkste doel het in stand houden, bevorderen en verspreiden van het Groninger dialect en de zeden, gewoonten, folklore en geschiedenis van de provincie Groningen. In 1949 werd hij redacteur van ‘Dörp en Stad’, het Groninger maandblad, ontwikkeld voor en door de eerder genoemde vereniging. Tot en met 1961 was het voorzitter van het Volkskundig Genootschap.

Wanneer hij 80 wordt, wordt hij in zijn geboorteplaats Slochteren benoemd als ereburger. Het Groninger Genootschap biedt hem zelfs een monument aan. In de stenen kolom is zijn naam 'K. ter Laan' gegrift. Ernaast staat een stenen bank met een eikenhouten zitting. 
Tevens ontvangt hij van Prins Bernard de Zilveren Anjer voor de vastlegging van het streekeigene in Groningen. Ook wordt er een prijs naar hem genoemd, de 'K. ter Laan Prijs' van de Stichting 't Grunneger Bouk. Mensen en instellingen die een belangrijke rol hebben gespeeld op het gebied van de Groninger taal en cultuur ontvangen deze prijs vanaf 1985.

Kornelis ter Laan portret     franse school     monument
Afbeelding 1: Portret van Kornelis ter Laan
Afbeelding 2: de MULO te Hoogezand, foto omstreeks 1900
Afbeelding 3: ter Laan bij het monument Kornelis ter Laan

In 1963 overlijdt Kornelis ter Laan. In onze bibliotheek vindt u een aantal boeken van zijn hand en over hem, in te zien op de studiezaal.

boekkterlaan1     boekkterlaan2     boekkterlaan3
Afbeelding 1: Hoezen van Gruindiek
Afbeelding 2: Een mens komt dagen te kort : over Kornelis ter Laan (1871-1963)
Afbeelding 3: Aardrijkskundig woordenboek van Nederland