Broninformatie

Het Historisch Archief Midden-Groningen beschikt over veel historische bronnen. Om de juiste bronnen te vinden kunnen onderstaande onderwerpen u helpen.

Algemene archiefbronnen

In bepaalde archiefbronnen kunt u informatie over de meest uiteenlopende onderwerpen vinden. Voorbeelden hiervan zijn:

  • Verslagen van de toestand van de gemeente
  • Notulen van de vergaderingen van de Gemeenteraad of  van de Burgemeester en Wethouders
  • Series ingekomen- en uitgaande stukken of correspondentie
  • Krantencollecties

Probleem is vaak hoe vind je in deze vaak grote bestanden de gewenste informatie. Welis een groot deel van deze archiefbronnen gedigitaliseerd of komt online beschikbaar. Overigens bewijzen naast de algemene zoekmachine en databases oudere analoge toegangen als indexen en klappers nog steeds hun dienst.

Bronnen voor familie onderzoek

Akten van de burgerlijke stand
De akten van de burgerlijke stand van de fusiepartners en diens rechtsvoorgangers kunt u in de studieruimte in Slochteren of Muntendam raadplegen. Ter bescherming van de persoonlijke levenssfeer van nog levende personen zijn de akten na bepaalde data niet openbaar. Een groot deel van de  openbare akten van de burgerlijke stand van de voormalige gemeenten Hoogezand, Sappemeer, Windeweer en Hoogezand-Sappemeer kunt u ook op deze website raadplegen. Alle openbare (duplicaat) akten van de fusiepartners van de gemeente Midden-Groningen en voorgangers daarvan zijn via de website AlleGroningers raadpleegbaar.

Bevolkingsregisters en gezinskaartenregisters
De bevolkingsregisters en het gezinskaartenregister kunnen u op weg helpen voor de jaren dat de geboorte- en huwelijksregisters van de burgerlijke stand nog niet openbaar zijn. In de bevolkingsregisters zijn alle personen op hun woonadres ingeschreven. In de gezinskaartenregisters zijn alle gezinnen alfabetisch op familienaam geordend. Met behulp van een alfabetische toegang op familienaam (klappers) zijn de gegevens in de bevolkingsregisters toegankelijk. Een aantal registers uit de archieven van de voormalige gemeenten Hoogezand en Sappemeer zijn inmiddels ook via de website doorzoekbaar. De bevolkingsregisters van de voormalige gemeente Meeden van voor 1880 zijn  door brand verwoest.

De volgende vragen zouden beantwoord kunnen worden met informatie uit bevolkingsregisters en gezinskaarten:

  • waar woonden mijn voorouders?
  • hoe vaak verhuisden zij?
  • welke beroepen oefenden zij uit?
  • hoeveel kinderen hadden zij?
  • hadden zij personeel in dienst?
  • waar en wanneer zijn zij geboren?
  • waar en wanneer zijn zij getrouwd?
  • waar en wanneer zijn zij overleden?

Persoonskaarten
Tussen 1930-1949 heeft de voormalige gemeente Hoogezand van iedere inwoner van de gemeente een persoonskaart aangelegd. Sappemeer is pas in 1940 overgestapt op een persoonskaartenregister. Na de samenvoeging van de gemeenten Hoogezand en Sappemeer in 1949 tot de gemeente Hoogezand-Sappemeer is die gemeente met een nieuw persoonskaartenregister begonnen. De persoonskaarten zijn nog niet openbaar.

Speciale bevolkingsregisters
Naast de 'gewone' bevolkingsregisters treffen wij in Hoogezand een tweetal speciale registers aan:

  • tussen 1900 en 1930 werd de varende bevolking in schippersregisters bijgehouden
  • tussen 1850 en 1909 werden er om de 10 jaren kostganger- en dienstboderegisters aangelegd
Bronnen voor huizen onderzoek

Bouwvergunningen
Bouwvergunningen worden door de gemeenten verleend sinds de invoering van de Woningwet 1901. Iedereen die een huis wilde bouwen of verbouwen, moest na 1901 een vergunning aanvragen. Bij de aanvraag behoorde ook een tekening van het te bouwen huis of de verbouwing. In vele gevallen is de tekening niet bewaard. De bouwvergummingen van de gemeente Hoogezand zijn via deze website raadpleegbaar. 

Kadastrale administratie
Het kadaster werd in 1832 ingevoerd om belasting op onroerend goed te kunnen heffen. Elke gemeente werd opgedeeld in kadastrale secties en daarbinnen in percelen. In de kadastrale legger is van elk perceel aangegeven: wie de eigenaar was, hoe het gebruikt werd (weiland, bouwland, huis en erf, boomgaard etc.), hoe groot het was en in welk belastingtarief het viel. Alle veranderingen werden nauwkeurig bijgehouden, zodat van elk perceel de geschiedenis is te volgen.

Bronnen voor bedrijven onderzoek

Hinderwetvergunningen
Een belangrijke bron voor onderzoek naar de geschiedenis van bedrijven vormen de Hinderwetvergunningen. In 1875 werd de Fabriekswet van kracht, vanaf 1896 bekend als de Hinderwet.

Verslagen van de toestand der gemeente
In de gemeenteverslagen treft u lijsten aan van in de gemeente aanwezige fabrieken, bedrijven en ambachtslieden.

Patentregisters
In het archief van de voormalige gemeente Sappemeer is het patentregister bewaard gebleven. Het patentrecht  was  een rijksbelasting, die werd geheven op de uitoefening van vrije- of handelsberoepen. Deze belasting werd dus betaald door personen, die een winkel hadden of een tapperij, maar ook door ambachtslieden, fabrikanten, marskramers en kermisklanten.

Kranten

Als bron van onderzoek kunnen kranten bruikbaar zijn. Het Historisch Archief Midden-Groningen bewaart een aantal kranten. Een gedeelte daarvan is via deze  website online doorzoekbaar.

Raadpleegbaar zijn:

  • Het Volksblad Oost-Goorecht uit de jaren 1892, 1918, 1921-1922, 1924, 1927, 1932-1933, 1935-1941 en 1945-1946.
  • Nieuws- en Advertentieblad
  • Het Nieuwsblad uit de jaren 1941-1949 en 1954
  • Knipselkrant Hoogezand-Sappemeer uit de jaren 1970-2004
  • De Vrije Woldstreek
  • Bokkenblad
  • Tussenklabben
  • Duurswold
  • Noord-Ooster
Scheepsbouw en scheepvaart

Gegevens over het soort en het aantal schepen die in de 19e eeuw op de scheepswerven in Hoogezand, Sappemeer, Zuidbroek en Muntendam werden gebouwd kunt u vinden in de gemeenteverslagen. Gegevens over de varende bevolking zijn bewaard gebleven in de vorm van monsterrollen en overzichten van scheepvaartkapiteins.

Tweede Wereldoorlog

Het Historisch Archief beschikt over een beperkte maar interessant aantal bronnen uit de Tweede Wereldoorlog. Beschikbare bronnen zijn naast oorlogsgerelateerde stukken in overheidsarchieven: foto's, affiches en oorlogskranten.